De Duitse markt voor Stekker-and-play-zonnekitten

Stekker & play-zonnepaneelkits zijn helemaal in op de Duitse markt voor zonne-energie voor woningen, waar ze al enkele jaren verkrijgbaar zijn. De markt is de meest geavanceerde en dynamische van Europa. Bij Robinsun hebben we onlangs de Duitse markt voor plug-&-play-zonnepaneelkits bestudeerd en er een paper over gepubliceerd (in het Spaans). Het doel is om belanghebbenden in Spanje en andere markten te helpen begrijpen wat er in Duitsland gebeurt, de invoering van plug-&-play-zonnepaneelkits te versnellen, de regelgeving die hierop van invloed is te vereenvoudigen en te laten zien hoe deze technologie op zeer korte termijn een tastbare bijdrage kan leveren aan de strijd tegen klimaatverandering en hoge energieprijzen.

Oorsprong

Stekker & play-zonne-energiesets, in het Duits “Balkonkraftwerke” (balkoncentrales) of “Steckersolar-Geräte” (zonne-energieapparaten met stekker) genoemd, ontstonden als doe-het-zelfinstallaties voor huishoudens in appartementen zonder dak of ander groot oppervlak voor een conventionele PV-installatie voor woningen. Net als in andere landen zijn gemeenschappelijke PV-installaties op de daken van appartementsgebouwen ook in Duitsland geen praktische oplossing vanwege de grote juridische en administratieve obstakels. Met de recente opkomst van micro-omvormers werd het mogelijk om de gelijkstroom van afzonderlijke zonnepanelen om te zetten in de wisselstroom die thuis wordt gebruikt. Wat aanvankelijk een nicheverschijnsel was voor doe-het-zelvers, is door de piek in de energieprijzen, die eind 2021 begon en in 2022 met de Russische invasie van Oekraïne explodeerde, uitgegroeid tot een snelgroeiende markt.

Met een maximaal vermogen van 600 W (verhoogd vanaf 01.01.2024 naar 800 W, net als in andere EU-landen) blijft het vermogen dat deze zonne-energiesets met stekker en gebruiksklare installatie opwekken onder de “Bagatellgrenze”, de grens waaronder het vermogen te laag is om een elektrisch gevaar te vormen. Daardoor zijn ze vrijgesteld van regelgeving die een professionele installatie vereist. Zo zijn deze sets “stekker en gebruiksklaar” of door de klant zelf te installeren, en kun je ze aansluiten op een gewoon stopcontact om de opgewekte energie direct te verbruiken. Zelf installeren heeft een groot voordeel: je hoeft geen beroep te doen op professionele zonnepaneelinstallateurs, die overal in Europa schaars zijn. Hierdoor zijn installaties niet alleen snel (je kunt een zonne-energieset met stekker en gebruiksklare installatie thuis zelf in enkele minuten installeren) en eenvoudig (geen vergunning nodig voor bouwwerkzaamheden), maar ook heel goedkoop (installateurs rekenen een flink deel van de kosten van een PV-installatie voor hun werk).

Hypergroei & evolutie

De Berlijnse universiteit HTW onderzocht plug-and-play-zonnesets en publiceerde in 2022 twee studies over de markt voor deze sets in Duitsland en hoe ze worden gebruikt. Robinsun sprak met de auteur van de studie en toetste zijn bevindingen aan die van verschillende andere experts in de markt. Volgens de wet moeten plug-and-play-zonnesets worden geregistreerd bij de Duitse netbeheerder in het MaStR (Marktstammdatenregister). HTW stelde vast dat 50-80% van de sets niet is geregistreerd. Op basis van deze gegevens schatten we dat er in augustus 2023 tot 1.500.000 Stekker & Play-zonnesets in Duitsland waren geïnstalleerd. Hun totale vermogen wordt geschat op 520 MW, oftewel de helft van een Spaanse kerncentrale. De HTW-onderzoekers bevestigen dat meer dan de helft van de sets is geïnstalleerd nadat ze hun studie publiceerden. Dit betekent dat de markt momenteel explosief groeit.

De Duitse regering ziet het potentieel van plug-and-play-zonnesets voor het koolstofvrij maken van woningen en heeft daarom aangedrongen op wets- en normwijzigingen om de invoering van plug-and-play-zonnesets verder te vereenvoudigen. Er zijn overheidssubsidies beschikbaar gesteld. En de btw op plug-and-play-zonnesets is nu 0%.

Conclusies

Als grootste pv-markt van Europa speelt Duitsland een voortrekkersrol in de ontwikkeling van pv-technologie voor woningen. Andere landen volgen dit voorbeeld. Op EU-niveau is de 800 W ‘Bagatellgrenze’ inmiddels de standaard, die ook in veel andere landen wordt toegepast (waaronder Spanje, Frankrijk en Italië). Op EU-niveau is er een initiatief om een EU-brede standaard voor plug-and-play-zonnesets te ontwikkelen. Robinsun werkt als lid van UNEF aan verschillende wetswijzigingen in Spanje die de invoering van plug-and-play-zonnesets moeten versnellen. Denk bijvoorbeeld aan de mogelijkheid om plug-and-play-zonnesets te legaliseren zonder certificaat van een erkende installateur, de verplichting voor energieleveranciers om alle prosumenten een eerlijke prijs te betalen voor de kleine hoeveelheid overtollige energie die hun sets terugleveren, en eenvoudigere toegang tot subsidies.