De Duitse markt voor Plug & Play-zonnepanelensets

Plug-and-play-zonnesets zijn een ware rage op de Duitse residentiële zonnemarkt, waar ze al enkele jaren verkrijgbaar zijn. De markt is de meest geavanceerde en dynamische van Europa. Bij Robinsun hebben we onlangs de Duitse markt voor plug-and-play-zonnesets bestudeerd, en publiceerde hierover een artikel (in het Spaans). Het idee is om belanghebbenden in Spanje en andere markten te helpen begrijpen wat er in Duitsland gebeurt, de toepassing van plug-and-play-zonnesets te versnellen, de regelgeving die hierop van invloed is te vereenvoudigen en te laten zien hoe deze technologie op zeer korte termijn een tastbare bijdrage kan leveren aan de bestrijding van klimaatverandering en hoge energieprijzen.

Oorsprong

Plug-and-play-zonnesets, in het Duits “Balkonkraftwerke” (balkoncentrales) of “Steckersolar-Geräte” (plug-in-zonneapparaten) genoemd, ontstonden als doe-het-zelfinstallaties voor huishoudens die in appartementen wonen en geen dak of ander groot oppervlak hebben voor een conventionele residentiële PV-installatie. Net als in elk land zijn ook in Duitsland gezamenlijke PV-installaties op de daken van appartementsgebouwen geen praktische oplossing vanwege de enorme juridische en administratieve obstakels waarmee ze te maken hebben. Met de de recente opkomst van micro-omvormers, werd het mogelijk om de gelijkstroom van afzonderlijke zonnepanelen omzetten in de wisselstroom die in woningen wordt gebruikt. Aanvankelijk een randverschijnsel voor doe-het-zelvers, heeft de stijging van de energieprijzen die eind 2021 begon en in 2022 explodeerde door de Russische invasie van Oekraïne, de markt in een fase van hypergroei gestuwd.

Met een maximaal vermogen van 600 W (per 01-01-2024 verhoogd naar 800 W, net als in andere EU-landen) ligt het vermogen dat deze plug-and-play-zonnesets produceren onder de “Bagatellgrenze”, de grens waaronder het vermogen te laag is om een elektrisch gevaar te vormen, en zijn ze daarom vrijgesteld van voorschriften die een professionele installatie vereisen. Daardoor zijn deze sets “plug-and-play” of door de klant zelf te installeren en kunnen ze op een gewoon stopcontact in huis worden aangesloten, zodat de opgewekte energie direct kan worden verbruikt. Zelfinstallatie heeft een groot voordeel: de inzet van professionele zonne-installateurs, die overal in Europa schaars zijn, is niet nodig. Hierdoor zijn installaties niet alleen snel (je kunt een plug-and-play-zonneset thuis in enkele minuten zelf installeren), eenvoudig (geen vergunning voor bouwwerkzaamheden nodig), maar ook zeer goedkoop (installateurs rekenen een groot deel van de kosten van een PV-installatie voor hun werk).

Hypergroei & ontwikkeling

De in Berlijn gevestigde universiteit HTW heeft plug-and-play-zonnekits onderzocht en in 2022 twee studies gepubliceerd waarin de markt voor deze kits in Duitsland en het gebruik ervan worden beschreven. Robinsun sprak met de auteur van de studie en vergeleek zijn bevindingen met die van verschillende andere deskundigen uit de markt. Volgens de wet moeten plug-and-play-zonnekits worden geregistreerd bij de Duitse netbeheerder in het MaStR (Marktstammdatenregister). HTW stelde vast dat 50-80% van de kits niet is geregistreerd. Als deze gegevens worden geëxtrapoleerd, zijn er in Duitsland in augustus 2023 tot 1.500.000 plug-and-play-zonnekits geïnstalleerd. Hun geïnstalleerde capaciteit wordt geschat op 520 MW, oftewel de helft van een Spaanse kerncentrale. De HTW-onderzoekers bevestigen dat meer dan de helft van de kits is geïnstalleerd nadat zij hun studie publiceerden. Dit betekent dat de markt momenteel een hypergroei doormaakt.

De Duitse regering heeft, gezien het potentieel van plug-and-play-zonnekits binnen haar inspanningen om de energievoorziening van huishoudens koolstofvrij te maken, aangedrongen op wettelijke en normatieve wijzigingen om de toepassing van plug-and-play-zonnekits verder te vergemakkelijken. Er zijn overheidssubsidies beschikbaar gesteld. En de btw op plug-and-play-zonnekits bedraagt nu 0%.

Conclusies

Als grootste PV-markt van Europa speelt Duitsland een leidende rol in de ontwikkeling van residentiële PV-technologie. Andere landen volgen dit voorbeeld. Op EU-niveau is de 800 W-"Bagatellgrenze" nu een norm die ook in veel andere landen wordt toegepast (waaronder Spanje, Frankrijk en Italië). Op EU-niveau bestaat er een initiatief om een EU-brede norm voor plug-and-play-zonnekits te creëren. Robinsun werkt als lid van UNEF aan verschillende wijzigingen in de Spaanse wetgeving die de toepassing van plug-and-play-zonnekits moeten versnellen. Daaronder vallen de mogelijkheid om plug-and-play-zonnekits zonder certificaat van een officiële installateur te legaliseren, de verplichting voor energieleveranciers om alle prosumenten tegen een eerlijke prijs te vergoeden voor de kleine hoeveelheid overtollige energie die hun kits produceren, en vereenvoudigde toegang tot subsidies.